چهل و شش يزدگردى صورت گرفته بوده است . و نيز از مجسطى او مىدانيم كه عرض بغداد را ؟ 25 ؟ 33 يافته بوده ، پس ناگزير مىدانيم كه بيشترين ارتفاع را در اين شهر ؟ 10 ؟ 80 و كمترين ارتفاع را ؟ 0 ؟ 33 به‌دست آورده بوده است . و ابو حامد صغانى ( چغانى ) در كتاب قوانين علم الهيئه آورده است كه با حلقه‌اى به قطر شش وجب و تقسيم شدهء به تقسيمات پنج دقيقه‌اى ، در بركهء زلزل واقع در مغرب بغداد ، رصد كرده و ميل كلّى خورشيد را ؟ 35 ؟ 23 و عرض بغداد را ؟ 20 ؟ 33 يافته است . و اين رصد در سال سيصد و هفتاد و چهار هجرى مطابق با سيصد و پنجاه و چهار ايرانيان صورت گرفت ، و از اينجا معلوم مىشود كه وى بزرگترين و كوچكترين ارتفاع را همان اندازه به‌دست آورده است كه پسران موسى يافته بودند . و شرف‌الدّوله به ابو سهل كوهى فرمان داد تا رصد را تجديد كند . پس وى در بغداد اطاقى ساخت كه قاعدهء آن قطعهء كره‌اى به قطر بيست و پنج ذراع بود و مركز اين كره سوراخى بر آسمانهء اطاق ، كه از آن شعاع خورشيد به درون اطاق مىتابيد و مدارهاى روزانهء خورشيد را رسم مىكرد . و نظيف بن يمن در نامه‌اى به من نوشت كه منقلب صيفى در پايان ساعت نخستين از شبى اتّفاق افتاد كه فرداى آن روز شنبهء بيست و هشتم صفر سال سيصد و هفتاد و هشت هجرى مطابق با انيران روز ( سىام ) از خرداذماه سال سيصد و پنجاه و هفت يزدگردى بود و ارتفاع سر سرطان ( رأس‌السّرطان ) ؟ 10 ؟ 80 . و در پى اين گفته چيزى آورده است كه توليد شكّ و شبهه مىكند ، و آن اين گفتهء او است كه : پس از رسيدگى معلوم شد كه ميل اعظم درست همان اندازهء ؟ ؟ 20 ؟ 51 ؟ 23 است كه بطلميوس يافته بوده است ، و عرض شهر ؟ ؟ 20 ؟ 41 ؟ 23 . و روا نيست كه خرده‌هاى ميل ، در همهء رصدهايى كه نزديك زمان ابو سهل و دور از آن صورت گرفته ، بر گرد نصف و ربع [ درجه ] دور زند ، و سپس در آن اين اندازه تفاوت پيدا شود كه نمىتوان آن را ، همان‌گونه كه ابراهيم بن سنان و ابو جعفر خازن تصوّر كرده‌اند ، نتيجهء حركت دو قطب فلك البروج بر گرد نقطه‌اى تصوّر كرد ، چه